Harezmi Kimdir ?

Harezmi Kimdir  Kısaca Hayatı

Harezmi kimdir, kısaca Harezmi şu anda Özbekistan sınırları içerisinde yer alan, Harezm bölgesinin Hive kentinde 780 yılında doğmuş ünlü bir matematikçidir. Harezmi, temel eğitimini doğduğu şehirde aldıktan sonra, Bağdat’a yerleşmiş ve burada kendini geliştirmiştir. Farslı bilim insanı Harezmi, Matematik, coğrafya, gökbilim alanlarında çalışmış ve 850 yılında Bağdat’ta vefat etmiştir.

Image result for harezmi

Harezminin ilk eserlerinden biri aritmetik alanında olup, orjinal olarak yazılan eser kayıptır. Fakat zamanında latinceye çevrilen kitabından dolayı yüzyıllar boyunca bu eseri günümüze kadar gelmiş ve tarih boyunca bir çok alanda bu kitaptan yararlanılmıştır.  Harezmi bu kitabında, on rakamlı konumsal Hint rakamlama ve hesaplama sistemini anlatmıştır. Bu eser, batılı matematikçiler için önemli bir kaynak olmuş ve sonrasında bu hesaplama sistemine algoritma denilmiştir. Algoritma ismi Harezmi’nin isminden türemiştir. Günümüzde özellikle Bilgisayar biliminde algoritma çok kullanılmaktadır.

Harezmi’nin Siddhanta’nın astronomik tabloları adlı eseri, 37 bölümden oluşan bir astronomi kitabıdır. Harezmi bu kitabında takvimsel ve astronomik hesaplamaları anlatmaktadır.  Harezmi’nin trigonometri alanında yayımlanan eserinin adı Zīj al-Sindhind’dir. Bu eserde sinüs ve kosinüs fonksiyonlarının tablolarından bahseder. Harezmi’nin coğrafya konusunda da çalışmaları bulunmaktadır, dağlar ve kum yuvaları konusunda ölçüm ve hesaplamaları bulunmaktadır. Bu konudaki kitabının ismi Kitāb ūūrat el-Arḍ’dır (Dünya’nın Tanımı Kitabı).

 

Başlıca Eserleri

Matematik ile ilgili eserleri:

  • El- Kitab’ul Muhtasar fi’l Hesab’il Cebri ve’l Mukabele
  • Kitab al-Muhtasar fil Hisab el-Hind
  • El-Mesahat

Harezmi ve matematik iç içe geçmiş kavramlardır. Harezmi’nin matematik alanındaki çalışmaları,  cebirin temellerini oluşturmuştur. Sayıları ifade etmek için harfler ya da heceler yerine basamaklı sayı sisteminin (onluk sistem) kullanan Harezmi’dir.

Astronomi ile ilgili eserleri:
  • Zîc-ul Harezmî
  • Kitab al-Amal bi’l Usturlab
  • Kitab’ul Ruhname
Coğrafya ile ilgili eserleri:
  • Kitab surat al-arz
Tarih ile ilgili eserleri:
  • Kitab’ul Tarih

Ünlü Türk matematikçi Ali Kuşçu ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.