Ömer Hayyam Kimdir ? Kısaca Hayatı

ömer hayyam matematiğe olan katkıları

Ömer Hayyam Kimdir, Kısaca Hayatı

Ömer Hayyam kimdir, kısaca 18 Mayıs 1048 tarihinde İran’ın Nişabur kentinde doğmuş ünlü matematikçi, astronom, bilim adamı, şair ve filozoftur. Ayrıca, islam dünyasının yetiştirdiği en büyük alimlerden biri olarak kabul edilir. Kısaca, İran ve doğu edebiyatında rubai türünün kurucusu olarak bilinir.

Bütün bunlara ek olarak, matematik, astronomi, fizik ve tıp alanından çok önemli eserleri vardır. Ömer Hayyam Kimdir Matematiğe Katkıları Nelerdir, kısaca hayatı nasıldı, buyrun detaylara …

Ömer Hayyam’ın yaşadığı devirde nadir olarak doğum tarihini gün ay yıl olarak bilmesi, yaptığı takvim çalışmalarına dayandırılmaktadır. Halk arasında Ömer Hayyam Takvimi, günümüzde ise Celali Takvimi olarak adlandırılan takvim çalışmasını 21 Mart 1079 tarihinde tamamlamıştır.

Kısaca, bu takvimin ana mantığı Güneş yılına göre olmasıdır. Aynı zamanda günümüzde kullanılan takvim, Gregoryan takvimi olup 3300 yılda bir gün hata verirken, Ömer Hayyam’ın takvimi 5000 yılda bir gün hata vermektedir.

Bütün bunlara ek olarak, Ömer Hayyam, zamanın ilim merkezleri olan Semerkand, Buhara, İsfahan’a yolculuklar yapmış ve hayatı boyunca ilimden ayrılmamıştır.

Sonuç olarak Ömer Hayyam’ın matematik bilgisi ve yeteneği, devrinin çok ötesindeydi. Aynı zamanda denklemlerle ilgili başarılı çalışmalar yaptı, binom açılımını ve bu açılımdaki katsayıları da bulan ilk insan ve matematikçi olarak tarihe geçti.

Ömer Hayyam’ın edebiyat çalışmaları yazdığı rubailerdi. Üstelik rubailer, kendisinin edebiyat tarihindeki yerini belirleyen, sonraki yüzyıllarda da İslam dünyasının en büyük şairlerinden biri olarak anılmasına neden olmuştur.

Kısaca, İran ve doğu edebiyatında rubai türünün kurucusu olarak bilinir. O günlerden bugüne halk arasında kullanıla kullanıla gelen dörtlükler şeklindeki rubai sayısının yaklaşık olarak ikiyüz civarında olduğu tahmin edilir.

Rubai olarak da bilinen dörtlüklerinin konusu aşk, şarap, dünya, din, insan ve yaşam üzerine olup, içinde bulunduğumuz geçici dünyadan zevk almaya çalışmak üzerine yoğunlaşmıştır.

Ünlü matematikçi Ömer Hayyam, 4 Aralık 1131 tarihinde doğduğu yer olan Nişabur’da vefat etmiştir.

Ömer Hayyam Kimdir Kısaca Eserleri Nelerdir :

Ömer Hayyam çalışmalarının çoğunu kaleme almamış, yazıya dökmemiştir. Bu nedenle, kendisinin bilinen 18 tane eseri vardır. Ayrıca, eserleri arsında İbn-i Sina’nın Temcid (Yücelme) adlı eserinin yorum ve tercümesi de yer alır. Ömer Hayyam’ın, Pergel, Celladına Aşık Olmuşsa Bir Millet, Kimse Bilmez, Ölüm, Lale, Cehennem, Günah, Zaman gibi bir çok rubaisi bulunmaktadır.

1. Ziyc-i Melikşahi. (Astronomi ve takvime dair, Melikşah’a ithaf edilmiştir)

2. Kitabün fi’l Burhan ül Sıhhat-ı Turuk ül Hind. (Geometriye dair)
3. Risaletün fi Berahin İl Cebr ve Mukabele. (Cebir ve denklemlere dair)
4. Müşkilat’ül Hisab. (Aritmetiğe dair)
5. İlm-i Külliyat (Genel prensiplere dair)
6. Newruzname (Kısaca Takvim ve yılbaşı tespitine dair)
7. Risaletün fil İhtiyal li Marifet. (Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimde altın ve gümüş oranı ne kadardır? Almanya Gotha kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
8. Risaletün fi Şerhi ma Eşkele min Musaderat(Öklid’in bir probleminin çözülmesi metoduna dair, Hollanda Leiden kütüphanesinde bir nüshası vardır. F. Woepcke fransızcaya çevirmiştir.)
9. Risaletün fi Vücud (Felsefede ontoloji bahsine dair. Britanya kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
10.Muhtasarun fi’t Tabiiyat (Kısaca fizik İlmine dair)
11.Risaletün fi’l Kevn vet Teklif (Kısaca felsefeye dair)
12.Levazim’ül Emkine (Meskûn yerlerin iklimi ve hava değişikliklerine dair)
13.Fil Cevab Selaseti Mesâil ve fi Keşfil Hicab (Üç meseleye cevap ve alemde zıtlığın zorunlu olduğuna dair)
14.Mizan’ül Hikem (Kısaca pırlantalı eşyaların taşlarını çıkarmadan kıymetini bulmanın yöntemine dair)
15.Abdurrahman’el Neseviye Cevab (Hak Teâlâ’nın alemleri yaratmasının ve insanları ibadetle yükümlü kılmasının hikmetine dair)
16.Nizamülmülk (Arkadaşı olan vezirin biyografisi)
17.Eş’arı bil Arabiyye (Arabça rûbaileri)
18.Fil Mutayat(Kısaca İlim prensipleri)

 

Kaynakça olarak wikipedi’dan da faydalanılmıştır.

  • Ünlü matematikçi Harezmi ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
  • Matematik zoom üzerinden özel ders ile ilgili yazımızı okumak için lütfen bize buradan ulaşınız.